اصول طراحی پرسشنامه

اصول طراحی پرسشنامه که برای طراحی پرسشنامه مهم است!

اصول طراحی پرسشنامه که پیش از ارسال نظرسنجی باید از خودتان بپرسید!

اگر برای ارسال نظرسنجی آنلاین آماده می‌شوید، احتمالا سوالاتی را  از قبل (برای پاسخگویی) در نظر گرفته‌اید. شکی در این مورد نیست، سوالاتی که از مخاطبان خود می‌پرسید مهم بوده و باید به دقت طراحی و بررسی شوند. اما به همان اندازه، سوالاتی که پیش از ارسال نظرسنجی باید از خودتان بپرسید نیز اهمیت دارند. این ۵ سوال ابتدایی – چگونه، چرا، چه کسی، چه زمانی و چه چیزی – به اندازه سوالات نظرسنجی مورد توجه قرار نمی‌گیرند. اما نباید این طور باشد. پیش از طراحی نظرسنجی، چند دقیقه برای پاسخگویی به این ۵ سوال اختصاص دهید. نتایج به دست آمده از نظرسنجی به شکل قابل توجهی متفاوت و قابل اتکا خواهند بود.

اصل اول: “چگونه؟”

چگونه می‌خواهید سوال بپرسید؟

یکی از اصول طراحی پرسشنامه که باید به آن توجه داشته باشید، این است که چگونه پرسشنامه را طراحی کنم؟ جواب این سوال ساده است. زمانی که شما نظرسنجی آنلاین و سامانه جمع آوری اطلاعات ‌Epoll را برای ارسال سوالات خود انتخاب کرده‌اید مشخص است که پیش از این به آن فکر کرده‌اید.

اصل دوم: “چرا؟”

چرا می‌خواهید سوال بپرسید؟

مهم‌ترین قدم در هر نظرسنجی درک این نکته است که دقیقا چرا می‌خواهید این کار را انجام دهید؟. بسیار مهم است که اهداف خود را کاملا روشن کنید، در غیر این صورت شکل‌گیری پرسشنامه در قدم‌های بعدی با مشکل مواجه خواهد شد. برای مثال، از اهداف گنگ چون اندازه‌گیری «رضایت» دوری کنید. منظورتان از رضایت چیست؟ آیا می‌خواهید بدانید کمپین آگاهی‌رسانی عمومی شما جذاب و سرگرم کننده بوده است؟ یا اطلاع رسانی کرده است؟ یا ترغیب کننده بوده است؟

درک روشن و واضح از بازخوردی که انتظارش را دارید نه تنها به تجزیه و تحلیل شما از داده‌ها کمک می‌کند، بلکه وضوح و سادگی سوالات نظرسنجی شمار ا افزایش می دهد. ویژگی مثبتی که پاسخ‌دهندگان به نظرسنجی قطعا از این بابت سپاسگزار خواهند بود.

اصل سوم: “چه کسی؟”

از چه کسی می‌خواهید سوال بپرسید؟

ممکن است ساده به نظر برسد، اما بسیار مهم است. پاسخ‌دهندگان به پرسشنامه باید «نمونه»ای از «جمعیت» باشند. جمعیت کل مجموعه افرادی است که می خواهید از آنها بپرسید. برای مثال شهروندان تهرانی، معلم‌های مدارس دولتی و یا کابران نوجوان اینترنت در شهرهای کوچک. نمونه شما در واقع بخشی از جمعیت است که به نظرسنجی شما پاسخ می‌دهند. فرض کنید جمعیت همه ماهی‌های یک دریاچه هستند و نمونه تعداد ماهی‌هایی هستند که شما از آب می‌گیرید. اینکه بدانید کدام ماهی را می خواهید صید کنید (به عنوان مثال) ارتباط مستقیمی با علت ماهیگیری دارد. به این معنا که اگر بدانید می‌خواهید چه کسی به سوالات شما پاسخ دهد، در وهله اول با دلیل اصلی طرح نظرسنجی شما مرتبط است.

فرض کنید شما یک موسسه غیر انتفاعی هستید و می‌خواهید مطمئن شوید که برای سال آینده کمک‌های مالی زیادی دریافت می‌کنید. آیا می‌خواهید اطمینان حاصل کنید که اهدا کنندگان فعلی شما از نحوه هزینه کمک‌های خود راضی هستند؟ یا می‌خواهید بدانید چگونه می‌توانید اهدا کنندگان جدید جذب کنید؟

اگر موضوع مربوط به اهدا کنندگان فعلی شما باشد، جمعیت شما تمام اهداکنندگان فعلی شما خواهد بود و برای دسترسی به این جمعیت، کافی است نظرسنجی خود را به آدرس ایمیل اهدا کنندگان ارسال کنید. نمونه شما افرادی هستند که به درستی پاسخ می‌دهند و نظرسنجی را پر می‌کنند. اگر می‌خواهید اهدا کنندگان جدیدی بدست آورید، کمی پیچیده‌تر می‌شود. ابتدا لازم کمی بیشتر برای تعریف دقیق جمعیت خود وقت صرف کنید. چه کسانی می توانند به سازمان شما کمک مالی کنند؟ احتمالا بزرگسالان با درآمدی بیش از حد معینی در ماه. جواب این سوال کاملا به شما بستگی دارد و مسیر نظرسنجی را هموارتر می‌کند.

اصل چهارم: “چه زمانی؟”

چه زمانی می‌خواهید سوال بپرسید؟

بگذارید به مثال ماهیگیری بازگردیم. وقتی برای ماهیگیری بیرون می‌روید، اینکه چند ماهی می‌گیرید، به زمان بیرون رفتن برای ماهیگیری و مدت زمان حضورتان در آنجا بستگی دارد. صید برخی از انواع ماهی‌ها صبح و بعضی دیگر شب‌ها آسان‌تر است. ماهیگیری به مدت ۲ ساعت مقدار صید متفاوتی نسبت به ماهیگیری برای ۲ روز خواهد داشت.

در نظرسنجی‌ها، بسته به اینکه چه کسی می‌خواهید «جذب» کنید، در مقاطع مختلف هفته دعوت نامه ارسال می‌کنید و نظرسنجی‌ها را برای مدت زمان متفاوت باز می‌گذارید – به ویژه اگر می‌خواهید پاسخ‌های بیشتری دریافت کنید. بستن سریع یک نظرسنجی می‌تواند افرادی را که سعی در پاسخگویی دارند نا امید کرده و افرادی را که کمی در انجام کارها کند هستند، از مطالعه خارج کند.

در نتیجه ممکن است نتیجه گیری شما در مسیر نادرستی قرار گرفته و صحیح پیش رود. به عنوان مثال، اگر در تلاش برای جذب اهداکنندگان جدید هستید، ممکن است علاقه مند باشید افرادی را ترغیب کنید که تمایل به پاسخگویی سریع ندارند. زمانی که پرسش خود را مطرح می‌کنید، همچنین بستگی دارد به محتوای پرسش که در قدم بعدی به آن می‌پردازیم.

اصل پنجم: “چه چیزی؟”

چه سوالی می‌خواهید بپرسید؟

سرانجام، سوالی که احتمالا در انتظار آن بوده‌اید. شما اهداف خود را تعیین کرده‌اید و نمونه جمعیت شما مشخص شده است. و همچنین دریافته‌اید که چه زمانی برای طرح پرسش مناسب است. اما نظرسنجی شما هنوز خالی است. اینکه چه می‌خواهید بپرسید قدری پیچیده است و یک جواب دقیق و درست برای آن وجود ندارد. اگر پاسخ روشنی به چهار سوال اخیر داده باشید، باید جواب به سوال پنجم آسان‌تر شود.

عوامل مختلف و متعددی هستند که در طراحی سوالات باید در نظر گرفته شوند، در ادامه به چند راهنمای کلی برای شروع اشاره می‌کنیم:

پیش از هر چیز، سوالات خود را ساده، صریح و مختصر بیان کنید. در این صورت درک سوالات برای مخاطبان نظرسنجی و تجزیه و تحلیل داده‌ها برای شما آسان خواهد بود. اگر مطمئن نیستید که سوالات شما به اندازه کافی ساده هستند، می‌توانید آن‌ها را با یک دوست یا کسی که با فعالیت شما آشنا نیست، آزمایش کنید تا از جامع بودن سوالات اطمینان حاصل کنید. در مرحله بعد، اگر برای پاسخ به سوالات خود گزینه‌هایی در نظر گرفته‌اید، سعی کنید بیشتر از ۷ گزینه نباشد- افراد گیج و مستاصل می‌شوند. همچنین، برای هر گزینه عنوان مناسب در نظر بگیرید؛ به این معنا که از پاسخ‌دهندگان نخواهید برای بیان میزان رضایتشان از ۱ تا ۵ امتیاز دهند. از آن‌ها بپرسید کاملا راضی هستند، بسیار راضی هستند، نسبتا راضی هستند، کمی راضی هستند و یا اصلا راضی نیستند. پاسخ با کلمات برای افراد راحت‌تر از اعداد است.

اکنون شما همه موارد مورد نیاز را در اختیار دارید. این پنج سوال را در نظر بگیرید، به آن‌ها پاسخ دهید و مطمئن باشید شروع خوبی خواهید داشت!

فهرست