آشنایی با مدیریت ریسک و فرآیندهای آن

اداره‌ی هر کسب‌و‌کاری اساساً یک نوع آزمون مدیریت ریسک محسوب می‌شود. این ریسک‌ها و خطرات ناشی از جنبه‌هایی از کسب‌وکارمان است که درباره آنها اطمینان کامل را نداریم: «خواسته‌ها و تمایلات مشتری‌هایمان در آینده چه خواهد بود؟»، «آیا فناوری شرکتمان موفق خواهد شد؟»، «عملکرد کلی اقتصاد چگونه خواهد بود؟»، «رقبای شرکتمان در آینده چه خواهند کرد؟»، و غیره. بسیار مهم است که کارآفرین از خطراتی که در کار و تجارت خود با آنها مواجه خواهد شد آگاه باشد و آنها را براساس اهمیتشان اولویت‌ بندی کند، چرا که انواع ریسک در هر کسب و کاری وجود دارد.

بیشتر اوقات کارآفرینان ریسک‌های کوتاه مدتی را که کسب‌و‌کارشان با آنها مواجه می‌شود ارزیابی می‌کنند، اما ریسک‌های بلند مدت را فراموش می‌کنند. برای مثال، خطر اینکه رقیبتان از شما پیشی بگیرد ممکن است تا چند ماه آینده بر کسب و کارتان اثری نگذارد، اما این توانایی را دارد که زمانی که کسب و کار رقیبتان پیشرفت کرد، به کسب و کار شما ضرر جبران ناپذیری وارد کند. آگاهی از ریسک‌های احتمالی و کنترل آنها بهترین راه دوری از این خطرات است. در اینجا به نکاتی از نحوه‌ی مدیریت ریسک در کسب و کار و تجارت می‌پردازیم.

مدیریت ریسک چیست؟

مدیریت ریسک به معنای بررسی این است که چه چیز ممکن است اشتباه پیش برود، و چگونه می‌توان این خطرات را به شیوه‌ای مقرون به صرفه دفع کرد و کاهش داد. برای شناسایی این ریسک‌ها و بهترین روش کاهش آنها، ابتدا باید چارچوبی برای دسته بندی آنها درست کنیم. تمام ریسک‌ها دارای دو بعد هستند: احتمال وقوع و شدت پیامدهای احتمالی. هنگامی که از شدت و احتمال یک خطر مطلع شویم، می‌توانیم به راهکارهایی برای دفع آنها دست پیدا کنیم. بر اساس این دو عامل ریسک‌ را می‌توان به چهار دسته تقسیم کرد:

1- ریسک‌های قابل چشم پوشی

مقرون به صرفه بودن در تعیین چگونگی مقابله با خطرات نقش مهمی دارد. خطراتی با عواقب نسبتا جزئی و احتمال وقوع کم، به وضوح ارزش وقت و هزینه‌ی زیاد را ندارند.

2- ریسک‌های دردسرساز

این دسته خطراتی هستند که در ظاهر اشتباهات کوچکی به نظر می‌آیند، اما در واقعیت ممکن است اثرات مضر آن ممکن است کل برنامه‌ی شما را به هم بریزد. این نوع خطرات معمولا با پیش‌گیری‌های ساده به راحتی قابل اجتناب هستند. برای مثال:

– تنها چند دقیقه پیش از ارائه‌ی طرحتان، جوهر پرینتر شرکتتان تمام می‌شود و جوهر اضافه نیز در دسترستان نیست.

راه حل: همیشه جوهر اضافه در شرکت داشته باشد.

– یک لیوان قهوه روی کیبورد لپ تاپتان میریزید و حالا تمام زحماتی که روی طرحتان کشیده بودید از بین می‌رود.

راه حل: همیشه از فایل‌های مهم خود بک آپ بگیرید تا در بدترین حالت فقط کار یک روزتان از دست برود.

3- ریسک‌های بیمه پذیر

خطراتی که می‌توانند عواقب گسترده‌ای داشته باشند اما احتمال وقوعشان کم است، عموما بیمه پذیرند. با پرداخت حق بیمه به یک شرکت بیمه، آن شرکت بیمه می‌تواند هنگامی که به شما خسارتی وارد می‌شود، آن را جبران کند.

4- ریسک‌های ویران کننده

خطراتی که احتمال وقوع بالا و پیامدهای زیادی دارند جزو این دسته محسوب می‌شوند. این خطرات می‌توانند شرکت‌ها و استارت آپ‌ها را به ورشکستگی کشانده و بقای کسب و کار شما به توانایی شما در شناسایی و مقابله با این خطرات بستگی دارد. این نوع ریسک‌ها زیاد هستند و ممکن است هر کدام به صورت جداگانه قابل مدیریت به نظر برسند، اما به طور یک مجموع برای هر کارآفرینی یک چالش واقعی‌اند. ریسک‌های مالی، رقابتی، بازاری و فناوری از این دسته محسوب می‌شوند.

حتما بخوانید:

انواع ریسک های کارآفرینی

حتما بخوانید: انواع ریسک های کارآفرینی

فرآیند مدیریت ریسک

1- شناسایی ریسک

کارآفرینان، مدیران شرکت و استارت آپ باید در ابتدا لیستی از خطرات احتمالی که ممکن است با آنها مواجه شوند، تهیه کنند. با توجه به اینکه این خطرات دسته بندی‌های گسترده‌ای دارند، بهتر است یکی یکی آنها را بررسی کنید.

طراحی پرسشنامه های آنلاین در نرم افزار ایپُل

2- ارزیابی ریسک

پس از آنکه نمای کلی‌ از ریسک‌ها و خطرات احتمالی به دست آوردید، با توجه به توضیحات داده شده، شما باید احتمال وقوع و شدت تأثیر این خطرات را تعیین کنید. همان طور که گفته شد، برخی از ریسک‌ها می‌توانند کسب و کار شما را از پا بیندازند، در حالیکه برخی دیگر تأثیر آن چنانی بر شما نخواهند گذاشت.

3- اولویت بندی ریسک‌ها

حالا بر اساس ارزیابی‌ که انجام دادید، ریسک‌های احتمالی را اولویت بندی کنید. این کار با استفاده از ماتریس ریسک به راحتی انجام می‌شود. این ماتریس احتمال وقوع یک ریسک را در مقابل تأثیری که بر روی کسب و کارتان خواهد داشت را ارزیابی می‌کند. هر چه ریسک شما در نمودار بالاتر قرار گیرد، اهمیت آن نیز بیشتر خواهد بود.

4- انتخاب روش‌های مقابله با ریسک

با وجود ریسک‌های زیاد و راه حل‌های محدود، کارآفرینان و مدیرها باید هوشمندانه راهکار مواجهه با این خطرها را انتخاب کنند. در بهترین حالت، چهار راهکار وجود دارد:

اجتناب از ریسک: این گزینه شاید بهترین راهکار برای ریسک‌هایی باشد که مواجهه با آنها برای شرکت شما بسیار سخت است. ممکن است شرکت شما توانایی کم اثر کردن آن را نداشته باشد، یا از بین بردن آن برای شما هزینه‌بر باشد. شما می‌توانید تا زمانی که توانایی‌ لازم را کسب نکرده‌اید، از مواجهه با چنین ریسک‌هایی دوری کنید.
کاهش دادن ریسک‌ها: اگر کسب و کار شما توانایی پذیرفتن یک ریسک را بدون آسیب زدن به دیگر حوزه‌ها دارد، از این راهکار استفاده کنید. برای مثال نصب کنترل‌های امنیت سایبری داده‌های حساس شما را از تهدیدات سایبری ایمن نگه می‌دارد.
انتقال دادن ریسک: برخی از ریسک‌ها بهتر است به جای تیم شما توسط دیگر سازمان‌ها یا بخش‌ها مدیریت شوند. برای مثال وام دهندگان وام مسکن اغلب خطر عدم پرداخت بدهی را به شرکت‌های بیمه منتقل می‌کنند.
نادیده گرفتن ریسک: برخی از ریسک‌ها اهمیت کمی دارند چرا که تأثیر زیادی بر کسب و کار شما نخواهند گذاشت. برای چنین ریسک‌ها و خطراتی بهترین راهکار نادیده گرفتن آنهاست.
نظارت بر چارچوب مدیریت ریسک: ریسک‌های احتمالی کسب و کار شما با تغییر وضعیت شرکتتان تغییر خواهد کرد و همیشه یکسان باقی نخواهد ماند. ممکن است راهکارهایی که دیروز پاسخگوی نیازهای شما بودند، امروز دیگر کارگر نباشند. در نتیجه نظارت بر ریسک‌های احتمالی، راهکارها و به روزرسانی آنها، برای هر شرکتی ضروریست. با سپردن نظارت هر ریسک به یک شخص در شرکتتان، هم میزان موفقیتتان در ریسک‌های کنونی را بالا می‌برد، هم توانایی کارکنانتان در مدیریت ریسک را بهبود می‌بخشد.

همیشه به خاطر داشته باشید تا همزمان با گسترش برنامه‌ی مدیریت ریسکتان، از کل تیم مدیریت ارشد و همچنین از مشاوران و اعضای هیئت مدیره خود اطلاعات و بازخورد دریافت کنید. در بسیاری از موارد، می‌توان با بررسی یک مسئله از دیدگاهی متفاوت، مشکل را به راحتی حل کرد. در نهایت، اگرچه تنظیم یک برنامه مدیریت ریسک مهم است، اما اجازه ندهید که برایتان وسواس ایجاد کند چرا که پیش بینی تمام عوامل ریسک و خطر نه ممکن است و نه عملی. پس اجازه ندهید ترس از ریسک شما را فلج کند. شما می‌توانید با یادگیری تشخیص و کاهش این ریسک‌ها، از پس آنها برآِیید و شانس موفقیت خود را در رقابت تنگاتنگ بازار امروز بالا ببرید.

فرم ساز آنلاین سامانه ایپُل راه حلی جامع برای ایجاد، انتشار و تحلیل انواع پرسشنامه