یک پرسشنامه استاندارد چه ویژگی‌هایی دارد؟
در این مقاله سعی داریم تا به ویژگی‌های مربوط به یک پرسشنامه استاندارد بپردازیم. این ویژگی‌ها باید در هر پرسشنامه‌ای وجود داشته باشد تا بتوان آن را معتبر و رسمی دانست. فراموش نکنید که این کار به منظور جمع‌آوری اطلاعات درست و دقیق از مخاطبان یک گروه هدف مشخص استفاده می‌شود و در صورتی که شما هم نیاز به این کار دارید، بهتر است به موارد بیان شده در ادامه مطلب توجه کنید که چگونه یک پرسشنامه آنلاین و استاندارد طراحی خواهید کرد.
پرسشنامه چیست؟
قبل از آن که بخواهیم به معیارهای یک نظرسنجی استاندارد بپردازیم، بهتر است بدانیم که نظرسنجی و پرسشنامه دقیقا چیست و چه کاربردی برای ما خواهد داشت.
به بیان و زبان ساده می‌توان گفت که به مجموعه‌ای از سوالات که دارای جواب‌های تستی و یا تشریحی کوتاه هستند و به شکل شفاهی یا کتبی به مخاطب عرضه می‌شوند، پرسشنامه گفته می‌شود. سوالات درج شده در این پرسشنامه بایستی دارای اصول و قواعد خاصی باشند که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.
بد نیست در مورد هدف طراحی پرسشنامه نیز بدانیم. معمولا هدف از طراحی فرم حرفه‌ای و پرسشنامه جمع‌آوری اطلاعات، آنالیز آماری پرسش‌شوندگان، پیدا کردن مشکلات ساختاری و زیر بنایی و… خواهد بود که بنا به شرایط مختلف می‌تواند متفاوت باشد.
انواع پرسشنامه‌ها
مورد بعدی که لازم است به صورت جزئی به آن نگاه کنیم درخصوص انواع پرسشنامه‌ها است. پرسشنامه‌ها را می‌توانیم از لحاظ موارد مختلفی دسته‌بندی کنیم که به صورت کاملا مختصر و ایجازی در ادامه به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.
1. ماهیتی
اولین مورد مربوط به گروه‌بندی پرسشنامه‌ها از لحاظ ماهیتی است. ماهیت پرسشنامه‌ها می‌تواند مربوط به بررسی فکت و حقایق، سلایق و همچنین رفتار و عملکرد افراد پرسش‌شونده باشد.
2. نوع سوالات
از لحاظ نوع کلی سوالات نیز می‌توانیم پرسشنامه‌ها را به دو گروه باز و بسته طبقه‌بندی نماییم. نوع پرسشنامه‌های باز مربوط به سوالاتی می‌شوند که در آن‌ها هیچگونه محدودیتی برای فرد در زمینه پاسخگویی به سوالات وجود ندارد و او می‌تواند هرآنچه که دوست دارد را بیان کند. این در حالی است که در پرسشنامه‌های بسته، جواب‌ها کوتاه و در بسیاری از موارد تستی هستند.
ویژگی‌های یک پرسشنامه استاندارد
همان طور که گفتیم قصد داریم تا در این مقاله درخصوص ویژگی‌های یک نمونه پرسشنامه استاندارد به بحث و بررسی بپردازیم. این کار به ما کمک می‌کند تا فراهم کردن یک پرسشنامه و یا همان نظرسنجی را به شکل ساده‌تر و در عین حال اصولی‌تری انجام دهیم.
سوالات واضح و گویا
سوالات مطرح شده در پرسشنامه مدنظر ما بایستی به شکلی طراحی شده باشند که کاملا واضح بوده و سبب سردرگمی و بلاتکلیفی فرد پرسش‌شونده در زمینه پاسخگویی به سوالات نشوند. فراموش نکنید که اگر سوالات گیج‌کننده باشند، صرفا سبب به دست آوردن اطلاعات غلط می‌شوند.
جامع بودن سوالات
مورد بعدی مربوط به جامع بودن سوالات است. در طرح سوالاتی که مطرح می‌کنید، حتما به این موضوع توجه داشته باشید که سوالات مورد نظر شما باید جامع و کامل باشند و بتوانند تمام سلایق و علایق را در بر گیرند. این جامع بودن به شما کمک می‌کند که پرسش‌شونده را برای پاسخ دادن و انتخاب گزینه‌ای که سلیقه او نیست، تحت فشار قرار ندهید.
در نظر گیری تمام جوانب
موضوع بعدی که در طراحی یک پرسشنامه باید در نظر داشته باشید، درخصوص در نظرگیری تمام جوانب یک موضوع است. زمانی که تمام جوانب یک مسئله اعم از خود موضوع، سن پرسش‌شونده‌ها، جنسیت، موضوع مورد بحث و… را در نظر می‌گیرید، می‌توانید سوالات خود را هرچه بهتر و ساده‌تر مطرح کرده و زودتر نیز به پاسخ‌های مدنظرتان برسید.
سن داوطلبان
یکی از مولفه‌های مهمی که احتمالا به صورت ناخودآگاه آن را در نظر خواهید داشت، مربوط به گروه سنی می‌شود که قرار است پرسشنامه استاندارد شما را پر کنند و به شما اطلاعات کاملی را در این زمینه بدهند. فرض کنید گروه هدف شما جمعی از دانش آموزان کلاس سوم ابتدایی هستند، حال فرض کنید دوست شما قرار است از جمعی از دندان پزشکان یک خیابان خاص، پرسشنامه تهیه کند. این موضوع کاملا گواه آن است که نحوه طراحی سوالات شما با دوست‌تان باید کاملا متفاوت باشد و با توجه به سن گروه هدف باید این کار را انجام دهید.
هدف
شاید باید مولفه هدف را در ابتدا معرفی می‌کردیم، اما جای نگرانی نیست، زیرا شما می‌توانید تا زمانی که پرسشنامه را به دست مخاطبان خودتان نداده‌اید، هدفتان را از طراحی پرسشنامه تغییر دهید، البته نباید فراموش کنید که تغییر دادن نوع پرسشنامه شما با توجه به هدفی که از طرح پرسشنامه دارید، امری کاملا معقول و طبیعی است.
نوع پرسشنامه
همان طور که در قسمت‌های قبلی گفتیم، نوع پرسشنامه شما می‌تواند تاثیر بسیار مهمی بر روی پاسخی که می‌خواهید به آن برسید داشته باشد. دو نوع کلی پرسشنامه وجود دارد. طرح سوالات از جنبه ماهیتی و طرح سوالات از جنبه نوع سوالات. در این خصوص بهتر است بدانید که هر کدام از این موارد می‌توانند به سادگی به شما کمک کنند تا طرح سوالات بهتری را داشته باشید.
بیشتر بخوانید: بهترین راه برای ارسال نظرسنجی و پرسشنامه‌ها چیست؟
جمع بندی
فراموش نکنید که رعایت کردن تمامی این موارد در پرسشنامه‌هایی که طرح می‌کنید، نه تنها مهم است بلکه بسیار نیز ضروری است. در صورتی که توانایی طرح یک پرسشنامه جامع و کامل را به تنهایی ندارید، می‌توانید با کمک دیگران اقدام به این کار کنید. این افراد می‌توانند متخصصین و مشاورینی باشند که سال‌ها است با کار و تخصص شما آشناییت داشته و در عین حال نیز از قواعد پرسشنامه نویسی خوب آگاه هستند.
سوالات متداول
معمولا هدف از طراحی فرم ساز حرفه ای و پرسشنامه جمع آوری اطلاعات، آنالیز آماری پرسش‌شوندگان، پیدا کردن مشکلات ساختاری و زیر بنایی و… خواهد بود که بنا به شرایط مختلف می‌تواند متفاوت باشد.
1. ماهیتی
2. نوع سوالات
- سوالات واضح و گویا
- جامع بودن سوالات
- در نظر گیری تمام جوانب
- سن داوطلبان
- هدف
- نوع پرسشنامه
