اندازهگیری احساسات میتواند موضوعی بسیار ذهنی باشد. دادههای ذهنی میتوانند ارزیابی شخصی از سلامت، تحصیلات، درآمد، رضایت شخصی و شرایط اجتماعی یک فرد را ارائه دهند. در این راستا از نظرسنجیها برای سنجش رضایت و شادی از زندگی استفاده میشود.
اما احساسی وجود دارد که مهمتر از شادی است. این احساس ممکن است معیار بهتری برای سنجش کیفیت زندگی شما نسبت به تجربه هیجانی لحظهای و گذرای شادی باشد که این احساس رضایت از زندگی (SWLS) است.
رضایت از زندگی حاصل یک ارزیابی شناختی و کلی از کیفیت زندگی شما است. از آنجایی که این ارزیابی کمتر در مواجه با تغییرات روحی و اخلاقی اشخاص تحت تاثیر قرار میگیرد معیاری قویتر و با ثباتتر برای سنجش سلامتی خواهد بود. رضایت از زندگی با سلامت جسمانی بهتر، عملکرد بالاتر و روابط اجتماعی قویتر همراه است. اینکه چقدر از زندگی خود راضی هستید در آرامش روحی روانی شما موثر خواهد بود و عملکردی معنادارتر برای ارزیابی کیفیت زندگی شما به دست میدهد.
پرسشنامه رضایت از زندگی (SWLS)، آینهای را پیش روی شما قرار میدهد که میتوانید دستاوردها، خواستههایتان و نیازهای برآورده نشدهتان را به یکباره در انعکاس آن بیابید. این انعکاس، تصویری کلی از روند پیشرفت شما در قیاس با انتظاراتان در زندگی ارائه میدهد و نقطه شروع خوبی برای کاوش عمیقتر در مورد بالا بردن کیفیت زندگی و مواردی که موجب افزایش کیفیت میشود. احتمالا طبیعی به نظر برسد که در مورد بسیاری از اصطلاحات مربوط به شادی، رفاه و رضایت از زندگی احساس سردرگمی داشته باشید، زیرا به طور مثال در این زمینه مباحث گستردهای در روانشناسی وجود دارد که به راحتی میتواند موجب ابهام هر شخصی گردد.
معنای رضایت از زندگی چیست؟
معنای رضایت از زندگی (SWLS) کمی پیچیدهتر از آن چیزی است که به نظر میرسد. این اصطلاح گاهی اوقات به جای شادی به کار میرود، اما این دو در واقع دو مفهوم متفاوت و جداگانه دارند. رضایت از زندگی خیلی بیشتر از خوشحالیهای لحظهای و زودگذر است و به ارزیابی کلی از تجربههای زندگی مربوط میشود. رضایت از زندگی ارزیابی کیفیت زندگی یک فرد است. از نظر خلق و خو، رضایت از رابطه، اهداف به دست آمده و قابلیت درک خود برای کنار آمدن با زندگی و ارزیابی آن استفاده میشود. رضایت داشتن از زندگی شامل احساس لحظهای زود گذر نیست، برای فهمیدن این موضوع باید نگاهی کلی به زندگی داشته باشید. رضایت از زندگی یکی از عناصر اصلی سلامت روانی و ذهنی است و به عوامل مختلفی از جمله وضعیت اقتصادی، سطح تحصیلات، تجربیات زندگی و محل سکونت بستگی دارد. این رضایت تحت تأثیر عوامل اجتماعی و دموگرافیکی نظیر جنسیت، سن، وضعیت تأهل، درآمد و تحصیلات قرار میگیرد. همچنین، عوامل روانی و اجتماعی مانند سلامت جسمی و روانی، توانایی عملکرد، سطح فعالیت و روابط اجتماعی نیز بر رضایت از زندگی تأثیرگذار هستند. به طور کلی، افراد با افزایش سن معمولاً تلاش میکنند تا رضایت خود از زندگی را بهبود بخشند.
آیا بین شادی و رضایت از زندگی تفاوتی وجود دارد؟
اگرچه شادی و رضایت از زندگی با یکدیگر مرتبط هستند، اما یک موضوع واحد نیستند. شادی یک تجربه فوری و لحظهای است. اگرچه لذت بخش است، اما در نهایت زودگذر است. یک زندگی سالم مطمئنا شامل لحظات شاد نیز هست، اما شادی به تنهایی رضایتبخشی از زندگی را تضمین نمیکند.
شادی یک ساختار گذراتر از رضایت از زندگی است و میتواند توسط هر یک از رویدادها، فعالیتها یا افکار ایجاد شود.
رضایت از زندگی نه تنها پایدارتر و طولانیتر از شادی است، بلکه از نظر دامنه نیز گستردهتر است. این احساس کلی ما در مورد زندگیمان و اینکه چقدر از نحوه پیش رفتن آن راضی هستیم، است. عوامل زیادی در حوزههای مختلف در رضایت از زندگی نقش دارند، از جمله میتوان به کار، روابط عاشقانه، روابط با خانواده و دوستان، پیشرفت شخصی، سلامت و تندرستی و … اشاره کرد.
تفاوت دیگر بین شادی و رضایت از زندگی در این است که رضایت از زندگی مبتنی بر معیاری نیست که صرفا محققان آن را مهم بدانند، بلکه بر اساس قضاوتهای شناختی خود اشخاص در مورد عواملی است که شخصا آنها را ارزشمندتر میدانند.
این نیز تفاوت اصلی بین رفاه و رضایت از زندگی است. مقیاسهای زیادی وجود دارد که معیارهای بزرگی را برای رفاه یک فرد ایجاد میکند، اما آسایش به طور کلی به طور دقیقتر و بر اساس متغیرهای خاص تعریف میشود.
اهمیت رضایت از زندگی
رضایت بیشتر از زندگی نه تنها باعث میشود احساس شادی بیشتری داشته باشیم و از زندگی بیشتر لذت ببریم، بلکه تاثیر مثبتی بر سلامت و آرامش ما نیز دارد. تحقیقات نشان داده است که رضایت از زندگی به شدت با عوامل مرتبط با سلامتی مانند بیماری، مشکلات خواب، درد، چاقی، سیگار کشیدن، اضطراب و فعالیت بدنی همبستگی دارد. این رابطه بین سلامتی و رضایت از زندگی ممکن است دوطرفه و متقابل باشد، اما واضح است که رضایت از زندگی و سلامتی دست به دست هم میدهند و هر یک در افزایش یا تقویت دیگری موثر خواهند بود.
علاوه بر این، مطالعات اخیر نشان داده است که رضایت از زندگی در واقع با کاهش خطر مرگ و میر مرتبط است.
اندازه گیری رضایت از زندگی
علاوه بر این، هیچ راه عینی برای اندازهگیری رضایت از زندگی از بیرون وجود ندارد. آیا واقعا میتوان با معیارهایی کاملا بیپایه و اساس هستند و هیچ منطقی ندارند، مثل تعداد لبخندها یا نسبت خنده ها به گریهها و … رضایت از زندگی را از بیرون اندازهگیری کرد؟ به دلیل تفاوتهای فردی در شخصیت و بیان عواطف، این که فکر کنیم میتوانیم رضایت از زندگی را از بیرون اندازهگیری کنیم، پوچ و غیرواقعی است.
در اوایل دهه ۶۰ میلادی، تصور میشد که رضایت از زندگی به صورت عینی و بیرونی قابل اندازهگیری است. به همین ترتیب مانند اندازهگیری ضربان قلب یا فشار خون میتوان آن را به صورت عینی و خارجی اندازهگیری کرد. به تدریج با گذشت زمان و بر اساس مطالعات متعدد در این موضوع، آشکار شد که اندازهگیری رضایت از زندگی با دشواریهای زیادی روبرو خواهد بود.
اگرچه رضایت از زندگی با متغیرهایی مانند درآمد، سلامت و کیفیت روابط همبستگی دارد، اما هر فرد ممکن است این متغیرها را متفاوت از دیگران بسنجد. احتمال دارد فردی با درآمد کم، وضعیت سلامت ضعیف و روابط دوستانه و صمیمانه کم، نسبت به فردی با ثروت، سلامتی و دوستان بسیار، رضایت بیشتری از زندگی داشته باشد.
چگونه رضایت از زندگی را بهبود بخشیم؟
حال با پیچیدگیهای اندازهگیری رضایت از زندگی آیا میتوان آن را بهبود بخشید؟
اگر به آن شکل که انتظار دارید از زندگی خود راضی نیستید، اقداماتی وجود دارد که میتوانید برای تغییر این وضعیت انجام دهید. همانطور که دیدیم، عوامل زیادی با رضایت از زندگی مرتبط هستند. چنانچه روی بهبود یا تقویت این عوامل کار کنید، متوجه خواهید شد که رضایت از زندگی ظرف زمان کوتاهی بهبود مییابد. این عوامل شامل روابط با عزیزان، رضایت از کار، رضایت از سلامت جسمانی، شادی از زندگی عاشقانه و رضایت از احساس معنویت یا مذهب است.
در اینجا پنج سوال ارائه میشود تا به شما در افزایش رضایت از زندگی کمک کند:
- آیا تجربههای جدید را امتحان میکنید؟ امتحان کردن تجربههای جدید و خارج شدن از مسیر تکراری، راهی عالی برای افزایش رضایت شما از زندگی است.
- آیا در هر کاری که انجام میدهید بیشترین تلاش خود را میکنید؟ متعهد شدن به اینکه هر کاری که انجام میدهید ۱۰۰% تلاش خود را به خرج دهید (یا تا جایی که میتوانید به آن نزدیک شوید) به شما احساس رضایت و خرسندی میدهد.
- آیا از گذراندن وقت با دیگران لذت می برید؟هر انسانی حتی درونگراترین افراد در میان ما به حداقل چند ارتباط با کیفیت و تعاملات اجتماعی گاه به گاه نیاز دارند تا از زندگی خود احساس رضایت کنند.
- آیا در تعاملات روزمره خود، با تمایل به کنار آمدن با افراد برخورد میکنید؟ در ارتباط با بیرون رفتن و ملاقات با افراد، مهم است که این تعاملات مثبت باشد. سعی کنید مثبتتر و موافقتر باشید تا اطمینان حاصل کنید که تعاملات درستی دارید.
- آیا به راحتی به دلیل مشکلات ناراحت میشوید؟ مبارزه با اضطراب مکرر، غمگینی، گناه، شرم یا عصبانیت میتواند به راحتی شما را در وضعیت نامناسب روحی و سلامتی قرار دهد. هدفی برای تبدیل شدن به فردی شادتر و انعطاف پذیرتر تعیین کنید و برای رسیدن به آن تلاش کنید. اگر مطمئن نیستید که چگونه آن را انجام دهید، مدتی را با یک درمانگر یا مشاور برای گفتگو در نظر بگیرید.