پرسشنامه خودکارآمدی در کودکان
پرسشنامه خودکارآمدی کودکان شامل سه مقیاس ۸ مادهای است که خودکارآمدی تحصیلی، اجتماعی و عاطفی را میسنجد. مقیاس خودکارآمدی تحصیلی شامل سوالاتی درباره درک فرد از دستیابی به اهداف تحصیلی است. مقیاس خودکارآمدی اجتماعی به چالشهای اجتماعی میپردازد و مقیاس خودکارآمدی عاطفی شامل سوالاتی در مورد مقابله با مشکلات یا رویدادهای ناخوشایند است.
پرسشنامه خودکارآمدی کودکان لد و ویلر در سال ۱۹۸۲ برای بررسی خودکارآمدی کودکان برای تعامل با همسالان ساخته و بر روی دانشآموزان سوم تا پنجم ابتدایی اجرا شد.
خودکارآمدی چیست؟
ایده خودکارآمدی از دهه ۱۹۷۰ به دست روانشناس کانادایی، آلبرت بندورا، شکل گرفت. کودکان کم سن و سال با چالشها و مشکلات بسیاری در زندگی روزمره خود مواجه میشوند، زیرا به طور مستمر در حال یادگیری موارد جدید هستند، بنابراین اطمینان از اعتماد به نفس آنها برای رویارویی با این موقعیتها به آنها کمک میکند تا در این مسیر موفق شوند.
همانطور که گفته شد خودکارآمدی مبتنی بر این باور است که شما قادر به انجام یک کار یا مدیریت موقعیت هستید. یک کودک با خودکارآمدی بالا معتقد است که مهارتهایی دارد که به او کمک میکند تا در زندگی هدایت شود و به اهداف خود برسد. شاید مهمتر از همه تعاریف، خودکارآمدی در مورد یادگیری چگونگی مقاومت و ایستادگی در طول یک چالش یا شکست است.
خودکارآمدی و عزت نفس، با یکدیگر مرتبط هستند اما از نظر کیفی متفاوت هستند. خودکارآمدی به احساس شما در مورد توانایی خود برای موفقیت در زمینههای مختلف مربوط میشود. در مقابل عزت نفس مشخصتر و زمینه محورتر است. عزت نفس به عنوان یک باور فراگیر در مورد خود در نظر گرفته میشود.
خودکارآمدی پایین به موارد زیر مرتبط است:
- تمایل به دوری از کارهای دشوار
- آرزوهای کوچکتر و تعهد ضعیف به اهداف
- نگرش بدبینانه نسبت به موانع
- آسیب پذیری بیشتر در برابر استرس و افسردگی
توصیههایی برای تقویت خودکارامدی در کودکان
شکست و تجربه شکست به تقویت خودکارآمدی در کودکان کمک میکند. مطمئن شوید که فرزندتان به اندازه کافی به چالش کشیده میشود تا شکستها را تجربه کند و بیاموزد که چگونه از چالشها درس بگیرد. به فرزندتان کمک کنید تا اهداف واقع بینانه و کوتاه مدت تعیین کند. این اهداف قابل کنترلتر هستند، به بازخورد مکرر نیاز دارند و به تقویت خودکارآمدی قوی کمک میکنند.
تلاش را تحسین کنید و این کار را صادقانه انجام دهید. تمجید از توانایی به جای تلاش، انگیزه و عملکرد را تضعیف میکند. به فرزندتان کمک کنید در هنگام شکست، نقاط قوت خود را ببیند تا یاد بگیرد که بر تواناییهای خود تکیه و پافشاری کند. با به اشتراک گذاشتن موانع و تلاشهای خود برای کار در راستای اهداف، خود کارآمدی را برای فرزندتان الگو کنید.
چه عواملی بر خودکارآمدی تاثیر میگذارد؟
اینجا به بررسی عواملی میپردازیم که بر اعتماد به نفس ما در انجام کارها تأثیرگذارند و هر یک را توضیح میدهیم:
احساس تسلط
احساس تسلط زمانی است که کودک واقعا احساس میکند که موضوع یا وظیفهای را که در دست دارد، درک میکند. این زمانی اتفاق میافتد که کودک موفقیت را در کنترل و تسلط بر موقعیت و شرایطی که در زمان حال و یا پیش رو قرار دارد، میبیند.
غلبه بر یک چالش در ابتدای شکل گیری آن
تجربه موفقیت در مراحل اولیه، خودکارآمدی را بهبود میبخشد. کارها باید به اندازه کافی چالش برانگیز باشند تا علاقه کودک را حفظ کنند، اما نه آنقدر سخت که خسته کننده شوند. برای درک واقعی یک مهارت یا تکلیف، کودک باید در حین تلاش برای یادگیری آن سطحی از دشواری را تجربه کند. پس از تلاش و موفقیت، کودک انگیزه مییابد تا کارهای جدیدتر و چالش برانگیزتر را امتحان کند. همچنین غلبه بر چالشها باعث ایجاد انعطاف پذیری کودک در هنگام مواجهه با وظایف چالش برانگیزتر میشود.
شنیدن تمجید برای تلاش، نه صرفا توانایی
معلمان و والدینی که پیامهای مفیدی در مورد تواناییها و مهارتهای کودک برای انجام وظایف چالشبرانگیز ارسال میکنند، به شدت بر تمایل کودک برای تداوم تلاش در هنگام شکست تأثیر میگذارند.
چرا خودکارآمدی مهم است؟
محققان آموزش به طور مداوم خاطرنشان میکنند که کودکی با خودکارآمدی بالاتر، سخت تر کار میکند، خوش بینتر و کمتر مضطرب است و بیشتر پشتکار به خرج میدهد. مایکل جردن، ستاره بسکتبال، که از تیم بسکتبال دبیرستان خود کنار گذاشته شده بود، در تبلیغی از شرکت نایک گفت: “من بارها و بارها در زندگیام شکست خوردهام. به همین دلیل است که موفق میشوم.” مطالعات نشان میدهد که خودکارآمدی انگیزه و احساس موفقیت شخصی فرد را شکل میدهد. در نتیجه، به طور قابل توجهی بر موفقیت یا شکست کودک تأثیر میگذارد.
چه زمانی خود کارآمدی را ایجاد میکنیم؟
ما از بدو تولد، از طریق برخورد با طیف گستردهای از تجربیات، وظایف و موقعیتها، احساس خودکارآمدی خود را شکل میدهیم. به عنوان مثال، هنگامی که کودک غذا یا آرامش دریافت میکند، این حس را در آنها ایجاد میکند که بر شرایط کنترل دارند و درمانده نیستند. با این حال، رشد خودکارآمدی در دوران کودکی پایان نمییابد، بلکه در طول زندگی با کسب مهارتها، تجربیات و درک جدید به تکامل خود ادامه میدهد.
ایجاد حس اعتماد به نفس و باور به تواناییهای خود، برای سلامتی و تجربه موفقیت در مراحل اولیه بسیار اهمیت دارد و به بهبود خودکارآمدی کمک میکند، به ویژه در کودکان زیر ۵ سال که در حال شکلگیری حس خود هستند. درک این احساس در خود میتواند تاثیر عمیقی بر نتایج آینده آنها داشته باشد، بنابراین بسیار مهم است که بزرگسالانی که از کودکان حمایت میکنند، بدانند و درک کنند که چگونه از این خودکارامدی حمایت کنند.