مرگ و خودکشی نوجوانان برای خانواده، دوستان و جامعه ویرانگر بوده و پیامدهای روانی سنگینی به همراه دارد. خانواده و افراد نزدیک ممکن است احساس خشم یا گناه کنند یا با این فکر درگیر شوند که شاید میتوانستند کاری برای جلوگیری از روی آوردن آن شخص به خودکشی انجام دهند.
افکار خودکشی در نوجوانان از کجا نشأت میگیرد؟
کسب آگاهی بیشتر در مورد عوامل احتمالی خودکشی نوجوانان ممکن است به جلوگیری از تراژدیهای بیشتر در این زمینه کمک کند. دلایل خودکشی در نوجوانان بسیار پیچیده است و عوامل مختلفی در این پدیده نقش دارند. متأسفانه، آمار خودکشی در میان نوجوانان بسیار افزایش یافته است.
بر اساس آمار منتشرشده، خودکشی دومین علت مرگ و میر در سنین ۱۰ تا ۱۴ سال و سومین علت مرگ و میر برای افراد ۱۵ تا ۲۴ ساله پس از تصادفات و قتل است.
مصرف بیش از حد داروها، چه با نسخه پزشک و چه بدون آن، یکی از عوامل مهم در افزایش احتمال اقدام به خودکشی در جوانان است. مهم است که تمام داروهای موجود در خانه را به دقت کنترل کنید.
کدام نوجوانان در معرض خطر خودکشی هستند؟
درک احساس نوجوانی که در محدوده بین دوران کودکی و بزرگسالی گرفتار شده است، سخت است. با در نظرگرفتن این موضوع که این دوره، زمان طولانی را شامل میشود، با توجه به استرسها و نگرانیهای خاص این دوره سنی از قبیل فشارهای ناشی در جهت سازگاری اجتماعی، عملکرد تحصیلی و مسئولیتپذیری و … امکان سوق دادن نوجوانان به خودکشی را افزایش میدهد. نوجوانی همچنین زمان ظهور هویت و روابط جنسی و نیاز به استقلال است که اغلب با قوانین و انتظارات تعیین شده توسط دیگران و عرف و جامعه در تضاد است.
نوجوانانی که مشکلات سلامت روانی دارند، مانند اضطراب، افسردگی، اختلال دوقطبی یا بیخوابی، در معرض خطر بیشتر افکار خودکشی هستند. همچنین نوجوانانی که تغییرات عمدهای را در زندگی تجربه میکنند (طلاق والدین، نقل مکان، ترک خانه والدین به دلیل خدمت سربازی یا جدایی والدین، تغییرات مالی) و آنهایی که مورد آزار و اذیت قرار میگیرند یا نژادپرستی و تبعیض را تجربه میکنند، بیشتر در معرض خطر افکار خودکشی هستند.
مواردی که خطر خودکشی در نوجوانان را افزایش میدهد عبارتند از:
- یک اختلال روانی، به ویژه افسردگی، اختلال دوقطبی، و مصرف الکل و مواد مخدر
- احساس پریشانی، تحریکپذیری یا بی قراری
- احساس ناامیدی و بیارزشی که اغلب با افسردگی همراه است
- اقدام قبلی برای خودکشی
- سابقه خانوادگی افسردگی یا خودکشی
- آزار عاطفی، فیزیکی یا جنسی
- فقدان شبکه حمایتی، روابط ضعیف با والدین یا همسالان و احساس انزوای اجتماعی
- در حال مبارزه با هویت جنسی و یا تمایلات جنسی خود در یک خانواده یا جامعه غیر حامی
علائم هشدار دهنده خودکشی نوجوانان چیست؟
مشکلات و چالشهای بزرگ زندگی، مثل از دست دادن یک عزیز یا مشکلات جدی در مدرسه، طلاق والدین، معمولا به عنوان عوامل محرک در خودکشی نوجوانان شناخته میشوند. بسیاری از علائم هشدار دهنده خودکشی در نوجوانان نیز علائم افسردگی هستند.
این علائم عبارتند از:
- صحبت در مورد خودکشی یا به طور کلی مرگ
- یاد آوری کسانی که ممکن است دیگر در نزدیکی و رابطه با شما نباشند
- صحبت در مورد احساس ناامیدی یا احساس گناه
- دوری از دوستان یا خانواده
- مشکل در تمرکز یا تفکر
- تمایل به داشتن رفتارهای مخاطرهآمیز
- از دست دادن علاقه به فعالیتهای عادی
- مصرف بیش از حد و افراطی الکل یا مواد مخدر
آیا میتوان از خودکشی در نوجوانان جلوگیری کرد؟
پیشگیری از خودکشی در نوجوانان امکانپذیر است و روشهای مختلفی برای کاهش این خطر وجود دارد:
- ارتباط مداوم و بدون قضاوت: ایجاد ارتباط مستمر و امن با نوجوانان، به آنها فضایی میدهد تا بتوانند احساسات و افکار خود را بدون ترس از قضاوت بیان کنند. این ارتباط میتواند به پیشگیری از خودکشی کمک کند.
- پرسشهای مستقیم و غیرقضاوتی: نوجوانان ممکن است به دلیل نگرانی از واکنش اطرافیان، افکار خودکشی خود را بیان نکنند. با پرسیدن سوالات مستقیم و بیطرف، میتوان آنها را تشویق کرد تا افکار و احساسات خود را به اشتراک بگذارند.
- صحبت درباره خودکشی: نباید از مطرح کردن موضوع خودکشی ترسید. مطالعات نشان میدهد که صرف پرسیدن سوال درباره خودکشی، منجر به تحریک نوجوانان برای فکر کردن یا اقدام به خودکشی نمیشود.
- طرح اضطراری و اورژانسی: در صورتی که احتمال داده شود نوجوان در معرض خطر خودکشی قرار دارد، باید فوراً از یک طرح اضطراری و اورژانسی استفاده کرده و به دنبال کمک حرفهای بود.
ارزیابی خطر خودکشی در نوجوانان با پرسشنامه ایپُل
پرسشنامه خودکشی در نوجوانان، با ۱۳ سوال، به ارزیابی میزان تمایل یا احتمال خودکشی در نوجوانان کمک میکند. این پرسشنامه به شناسایی وضعیت روانی نوجوانان به طور دقیق و سیستماتیک کمک کرده و امکان انجام اقدامات مناسب برای پیشگیری و حمایت از آنان را فراهم میآورد. استفاده از این ابزار در نرمافزار فرم ساز و آزمون ساز ایپُل، به ارائه اطلاعات کلیدی و به موقع در مورد وضعیت روانی نوجوانان کمک میکند و میتواند نقش مؤثری در پیشگیری از بحرانهای احتمالی داشته باشد.